Joan zen astean Euskal Curriculuma aurkeztu eta herriratzen bazen Donostian aste honetan beste berri on bat jaso dugu Hezkuntza Sistema Nazionalaren bidean: Euskal Unibertsitatearen Fundazioa aurkeztu zen. Unibertsitatea eraikitzen jarraitzen du herri honek eta horrekin Hezkuntza Sistema Nazionalerantz bidea egiten. Hau izan zen prentsaurrekoan irakurritako testua:

EUSKAL UNIBERTSITATEAren aldarrikapenak bizi gaitu. Halaxe, gaurko honetan, honez gero hainbat saio eta hamaika egitasmo bizi izan dituen EUSKAL UNIBERTSITATEAren eginkizunak abiapuntu berri, eta gure ustez, behin-betikoa izango du.

Izan ere, dagoeneko Andres Urrutia Bilboko notariarenean inskribaturik dagoen Euskal Unibertsitatearen aldeko Fundazioaren Sortze-Gutunak* argiro adierazten duen bezala "Fundazioaren xede nagusia Euskal Unibertsitatea sortzea da".

Helburu horrexekin sortu zen UEU 1973. urtean Donibane Lohizunen. Helburu bera izan dute orduz geroztik han-hemenka euskal erkidego unibertsitarioa osatu duten milaka irakasle, ikerlari, ikasle, langile eta laguntzailek. Xede berbera izan zuten aurreko mendearen amaieran, besteak beste, AEKek eta Ikastolen Elkarteak bultzaturiko bi egitasmo burutugabeek ("Joxe Migel Barandiaran" eta "Ikasgu Nagusia").

Beraz, ildo ugari eta askotarikoak landu dira iraganean eta lantzen ari dira gaur egun. Gure asmotan, ordea, aspaldiko hazi eta helburuak gaurtik aurrera izango dute alor egokiago bat. Gaur, aspaldiko helburuari errotik heltzeko borondate sendoa agertu nahi baitugu: Euskal Unibertsitatea sortu. 

Iritzi artikulua: Ibai Redondo, Euskal Herriak Bere Eskola

Eusko Jaurlaritzak “Pixka bat... es mucho” kanpaina jarri du abian, Ukan izeneko panpinaren birusa zabaltzeko asmoz. Ez dago zalantzarik kanpaina arrakasta mediatiko handia izaten ari dela ( nork ez du ezagutzen abestia eta Ukan birusa?), Eusko Jaurlaritzako politikariak zerbaitetan onak badira, marketin kanpainak egiten dira.

Beraien mezuaren zati bat, euskaldun berriei zuzendua dago, lotsak eta beldurrak kendu eta euskara erabiltzera animatuz. Kanpainaren bigarren zatia aldiz, azken 25 urteotako hizkuntza politikaren gorazarrerako da, beraien politika oso positiboki baloratzen dutelarik, beraien aburuz “Pixka bat” gazteleraz “mucho” delako eta bide beretik jarraitu behar delako.

Ze “kasualitatea”, “Pixka bat… es mucho” kanpaina aurkeztu eta egun gutxira Euskararen Erabileraren V. Kale Inkesta publiko egin dute, bertan euskararen ezagutza eta erabilera, azken 17 urteotan EAEn pixka bat igo dela ikusi daitekeelarik %3.4 eta azken 6 urteotako moteltzea nabarmena delarik %0.7 igo da.

Pixka bat ez da nahikoa
Badirudi Eusko Jaurlaritzako Euskara eta Kultura Sailburuak eta herritar gehienok bi betaurreko ezberdinekin irakurtzen ditugula euskararen erabileraren inkestak, agintariek 25 urtetako ibilbidea eta hizkuntza-politika oso ona ikusten duten tokian, besteok euskararen ezagutzan eta erabileran gutxiegi aurreratu dugula ikusten dugu.

“Pixka bat… es mucho” kanpaina, “pixka bat…da asco” sentimenduan bilakatzen da askorentzat. Aurpegi galanta behar da, euskararen ezagutzan eta erabileran pausu txikiak eman direla justifikatzeko ardura  euskaldun-berrien bizkar gainean jartzeko, lotsak eta beldurrak omen dira erabileran aurrera ez egiteko arrazoia Patxi Baztarrikaren ( Euskara eta Kultura sailburua) aburuz, 25 urteotako EAEko hizkuntza politika “oso positiboa” izan dela baloratzen duen bitartean.

Egiari zor, azken 40 urteotan ez da makala euskaldunok egin duguna. Bi estatutako hizkuntza handien aldeko politika eta euskararen desagerpenerako lege eta praktika glotozida egin dute Estatu Español eta Frantsesak, euskara putzu sakon eta ilunean itotzeko arrisku bizian jarriz. Euskara putzutik ateratzeko herritarrok lan handia egin dugu: Ikastolak sortu eta garatu; helduen euskalduntze eta alfabetatzea martxan jarri eta garatu; eskola publikoan euskarazko irakaskuntza txertatu; aisialdian eta lan munduan euskarari lekua egiteko proiektuak abiatu; administrazioan euskaldunon hizkuntza eskubideak bermatzeko aldarrikapena zabaldu; herriz herri euskara berreskuratzeko plangintzak aplikatu; etab. Txalotzekoa da ahalegina, baina zoritxarrez ez da nahikoa, euskara putzu sakon eta ilunetik atera, estatuen atzaparretatik askatu eta itsaso urdin eta zabal bat izateko instituzioak eta legeek ere, euskararen berreskurapenari bultzada eman behar diote, gaur ez bezala.

Hezkuntzaren garrantzia
Euskararen berreskurapen prozesua hezkuntzan hasi zen, belaunaldi berrien euskalduntzea lortzeak, euskararen etorkizuna bermatuko zuen ustean eta neurri batean hala da. Hala ere, politika integral eta nazionala behar da euskara berreskuratzeko, herritarrak, eragileak eta instituzioak batuko dituena eta bizitzako arlo guztiak ukituko dituena ( hezkuntza, admnistrazioa, aisialdia, hedabideak, lan mundua,…), euskararen ofizilatasuna bermatu eta lehentasunezko hizkuntza gisa hartuz, gai honi buruz, ziur guk baino hausnarketa landuagoak dituela hainbatek.

Esan bezala, euskararen berreskurapen prozesua hezkuntzarekin hasi zen, aro modernoan, orain dela 40-50 urte euskarazko eskolak, Ikastolak sortuz, ziur gainera, euskararen berreskurapenik ez dela izango belaunaldi berriak euskaldundu gabe.

Pixka bat ez dela nahikoa, hezkuntzan ere ikusten dugu, Euskal Herri osoan derrigorrezko hezkuntza amaitzean (16 urterekin) 3 ikasletik bakarra euskalduntzen baita. Datua kezkagarria da, baina are eta kezkagarriagoa da, euskaldundua izateko eskubidea horren modu nabarmenean zapaldu eta politikak ez aldatzea.

Euskaldun orok daki, Frantziako Estatuaren hizkuntza politikaren helburua euskara desagertzea izan dela beti eta horrela jarraitzen duela, politika horretan hezkuntzaren bidez belaunaldi berriak desnazionalizatzea (euskara eta euskal kulturaz ez jabetzea) obsesio nagusietakoa izan da, zoritxarrez ahalegin horretan emaitza bikainak lortzen ari dira. Ildo beretik doaz, Espainiako Gobernuaren eta  Nafarroako Gobernuaren hizkuntza politikak, hekuntzan lehen gaztelera eta orain gaztela/ingelesa bultzatu eta euskara baztertzen dutelarik.

Euskararen aurkako politika basati hauen aurrean, zenbaitek EAEkoa justifikatu dezake “Pixka bat…es mucho” leloari zilegitasuna emanez. Pixkat bat, pixka bat da eta 25 urtetan beraien burua euskaltzaletzat dutenak agintean izanik lotsagarria iruditzen zaigu emaitza. Euskarak herritarren babes osoa du, legedia eta instituzioena falta zaio, nola uler daiteke EAE bezalako ingurune aberatsean, 25 urtetan  PNV nagusi izan denean horren gutxi aurreratzea? Beraien poltronak mantentzeko edo AHT bezalako makroproiektuak inposatzeko egin duten ahaleginaren eta erabili duten diruaren laurdena euskararen aldeko politiketan inbertituko balute ez ote litzateke bestelako emaitzarik lortuko? Tontxu: noizko ereduen politikaren gainditzea?