Isabel Celaá Hezkuntza Sailburuak prentsaurrean aurkeztu zuen atzo euren gobernuak proposatzen dituen aldaketak. Proposaturiko aldaketa guztiak kritikagarri badira ere bada lehenengo kritika merezi duen zerbait: formak. Eurek aurreko Gobernuei gauzak kontsentsurik gabe egitea egozten diote, eta Celaák proposamena lehenengo Hezkuntza Komunitateari aurkeztu beharrean prentsaren aurrean aurkeztu du. Honek argi uzten du neurri guzti hauen izaera publizitarioa; izan ere Gobernu honek ez du gehiengo sozialarekin bat egiten eta horregatik nahiago dute de facto lan egin eta publizitate bidez euren proposamenak argitaratzea eztabaida eta ideien konfrontazioan sartzea baino.

Behin lehenengo kritika hori egin eta gero azter ditzagun proposaturiko aldaketak:

Hizkuntza eta ereduak
Ereduen politikak ez duela funtzionatu orain dela urte nahiko dakite Eusko Jaurlaritzan. Celaák berak badaki A ereduak ez duela euskalduntzen eta momentu honetan elebitasuna (eta zenbait kasutan baita eleaniztasuna ere) bermatzen duen eredu bakarra D eredua dela. Ereduen politika honek Euskal Herri euskalduna lortzea ekidin du eta urtero milaka eta milaka gazterentzat arazo bat suposatzen du.
Celaáren ustetan “gurasoen erabakitzeko eskubidea” bi hizkuntza ofizialak ezagutu behar direla dioen legearen gainetik dago. Hau da, gurasoek erabaki dezakete ea legea betetzen ez duen eredu batean matrikulatu euren haurrak edo ez. Baina ez du esaten “gurasoen erabakitzeko eskubide” horrek etorkizunean haurrak zein hizkuntzatan hitz egingo duen bideratzen duela, ez du kontutan hartzen haur hori euskal herritarra dela eta bertako hizkuntza euskara dela.
Gehiengo soziala D ereduaren alde dago. Hori argi geratu da matrikulazio datuei erreparatuta: gutxiengo bat da gaur egun A ereduaren aldeko hautua egiten duena, kasu askotan immigrante berrien seme alabak. Are eta gehiago, immigrante berrien herenak baino ez du aukeratzen eredu hau. A eredua mantentzeak legearen aurka joateaz gain sekulako diru galera suposatzen du.
Hizkuntzen “berdintasuna” nahi dutela diote. Bada, nahiko genuke! Momentu honetan euskara gazteleraren azpitik dago eta euren neurriekin hala izaten jarraituko du. Euskal herritarren gehiengo elebiduna izan dadin baldin bada euren helburua (hori baita bi hizkuntzek berdintasuna izatea) horrela badakite ez dutela lortuko. Ez da, noski, euren helburua. PSE-PPk argi eta garbi dute hizkuntza inposaketa nahi dutela. Eta PSOEk azaldu beharko luke zergatik egiten duten politika hau Hego Euskal Herrian eta kontrakoa Katalunian, Balear Uharteetan edo Galizan.

“Euskal Herria” terminoa eta Euskal Curriculuma
Patxi Lopezek berak esan zuen Parlamentuaren aurrean: “Yo soy de la tierra de Axular” (Ni Axularren herrikoa naiz). Axular Nafarroan jaio eta Lapurdin hil zen. Bere bizitza osoa lapurteraz egiten pasa zuen. Ziurrena da Patxi Lopezek ez dakiela nor zen Axular, ezta Isabel Celaák ere. Axular ekarri nahi dugu gogora bereziki lurraldetasuna ordezkatzen duelako, eta ez kontzeptu “kultural” eta “linguistiko” bat. Ameriketako jatorrizko herri gehienentzat lurra eta hizkuntza gauza bera dira. Lurraldetasuna hizkuntzarekin lotzen da.
Berriro ere aipatu behar dugu gehiengo eta gutxiengoen ideia bera. Celaák Euskal Herria kentzea proposatu du eremu juridiko-politikoa izendatzerakoan, horrek “doktrinatzea” suposatzen zuelako eta “akordio zabalak” nahi dituelako. Esan beharko litzateke gehiengo batek Euskal Herria berez badela uste badu orain gutxiengoak hori horrela ez dela esatea ez ote den “doktrinatzea. Euskal Herria noiz, nor eta zertarako erabili daitekeen inposatzea ez al da errealitatea “manipulatzea” eta herritarrak “adoktrinatu” nahi izatea? Galdetu nahiko genioke Celaárentzat ea “akordio zabalak” lortzea gehiengoak nahi duenaren aurka jotzea ote den.
Orain dela egun batzuk Nafarroan UPNk “Euskal Herria” terminoa eskoletatik ezabatzea proposatu zuen. Orain PSEren unea iritsi da. Biak ala biak paktu berdinaren parte dira: Euskal Herria desagerrarazi eta herri honen gehiengoaren nahia ukatzeko PSOEk eta PPk duten paktua. Euskal Herria badela erakusten duen paktua.

Curriculumaren aldaketa hau ez dago, hala ere, ideien munduan bakarrik. Arazoa ez da Euskal Herria estatu bat ez denez hori ezin dela irakatsi; arazoa gure herriaren historia ezabatu nahi dutela da. Izan ere Nafarroa Euskal Estatu izan zela ezkutatu nahi dute. Nafarroa armen indarrekin konkistatu zutela ezkutatu nahi dute. Noizbait herri, hizkuntza eta kultura izateaz gain Europako estatu izan garela ez dute irakatsi nahi.

Aurreko Gobernua kritikatu genuen Euskal Curriculumaren garapena ez zuelako aurrera eraman eta horren ordez Euskal Curriculuma izena zuen LOEren garapen bat egin zutelako. Aldaketa hori ez genuen uste nahikoa zenik gure hezkuntza eskubideak errespetatuak izan zitezen, baina honako atzerapausoa tamalgarria da. Gure herriaren gehiengoak Euskal Herria ikasi behar dela dioela uste dugu. Gehiengo horrek egoera honi erantzun behar dio!

“Educación por la Paz”
Hezkuntzaren gain utzi dute euskal gatazka politikoaren iraupena. Lotsagarriak! Ikasgai eta gai berriak Hezkuntza Komunitatearekin eztabaidatu behar dira. Irakasle, hezitzaile, guraso, ikasle, ikastetxeei eta pedagogoei entzun behar zaie. Eta kasu honetan ez da hala egin, noski. Baina oraindik larriagoa dena: gurutzada batetik abiatzen da ikasgai hau; ez dio eskolak benetan duen behar bati erantzuten.
Ikasgai horretan proposatu daitezkeen eduki batzuk eskolan ikastearen alde bagaude ere ez dugu uste proposamen pedagogiko osorik gabe aurrera eraman daitekeenik. Izan ere “onak” eta “txarrak” dikotomian oinarritzen den errealitatearen irakaspenek hobekuntzak baino mina ekar dezakete, bereziki gatazka politikoa modu batean edo bestean sufritu duten ikasle, hezitzaile eta  gurasoentzat.

EHBEren deialdia
Euskal Herriak Bere Eskolak Hezkuntza Sistema Nazionala du helburu eta horren bidean herritarrak aktibatu nahi ditugu. Horregatik eraso eta inposaketa berri honi tamainako erantzuna ematea proposatzen dugu. Azken asteotan lanean gabiltza hezkuntza mugimendu sendo bat egituratzeko. Ehunka pertsonekin lanean ibili gara eztabaidan, herriz herri, sektorez sektore, hezkuntzan dauden arazoak detektatu eta HSNren bidean jartzeko bideak aztertzen.
Ikasturte honetan horrelako erasoak egongo zirela aurreikusten genuen. Nafarroan gertatu den bezala noizbait EAEn ere hala izango zela pentsatzen genuen. Tamalez arrazoia genuen. Eraso honi erantzutea guztion ardura da eta EHBEk ateak irekita ditu nahi duen orok gurekin batera HSNren bidean pausoak eman ditzan.

Euskal Herrian,
2009ko azaroaren 3an